Do przygotowania masy solnej wystarczą mąka, drobna sól i woda, ale o wygodzie lepienia decyduje przede wszystkim konsystencja. Zbyt mokra masa przykleja się do palców, a za sucha pęka już podczas wałkowania. Wodę najlepiej dodawać stopniowo, zamiast od razu wlewać całą odmierzoną porcję. Na pierwszą zabawę sprawdzają się płaskie zawieszki, medaliony i odciski dłoni, ponieważ łatwiej je uformować i wysuszyć niż grube figurki. Poniższy przepis daje porcję wystarczającą na kilkanaście niewielkich ozdób.

Przepis na masę solną: proporcje i przygotowanie stołu

Najprostsza masa solna nie wymaga gotowania ani specjalnych dodatków. Najlepiej użyć zwykłej mąki pszennej i możliwie drobnej soli. Grube kryształki zostawiają chropowatą powierzchnię i utrudniają odbijanie niewielkich wzorów.

• 1 szklanka mąki pszennej – około 150–160 g;
• 1 szklanka drobnej soli – około 250–300 g;
• około ½ szklanki letniej wody – do 125 ml, dodawanej porcjami;
• miska, łyżka, mata lub stolnica, wałek i papier do pieczenia;
• foremki, patyczek oraz słomka do wykonania otworów w zawieszkach.

Proporcja mąki do soli dotyczy objętości, nie masy. Szklanka soli waży znacznie więcej niż szklanka mąki, dlatego odważenie jednakowej liczby gramów obu składników da inny efekt. Przy odmierzaniu szklanką wystarczy używać tego samego naczynia i wyrównywać składniki bez ubijania.

Stół warto przykryć matą, a blachę od razu wyłożyć papierem. Przy małych dzieciach lepiej przygotować pół porcji i odłożyć część masy do zamkniętego pojemnika. Mniejszy kawałek łatwiej rozgnieść, rozwałkować i wykorzystać, zanim zacznie obsychać.

Jak wyrobić masę, żeby nie kleiła się do rąk

1. W misce dokładnie wymieszać mąkę z solą. Rozbić grudki, zanim zostanie dodana woda.
2. Wlać około 80–90 ml letniej wody i połączyć składniki łyżką. Pozostałą wodę zachować do regulowania konsystencji.
3. Zebrać powstające okruchy dłonią i ugniatać. Jeśli składniki nadal się rozsypują, dolewać wodę po jednej łyżeczce.
4. Wyrabiać przez 5–8 minut, aż masa stanie się zwarta i możliwie jednolita. Powinna przypominać miękką plastelinę, choć będzie od niej bardziej ziarnista.
5. Przykryć masę i odstawić na 10–15 minut. Po odpoczynku krótko zagnieść i sprawdzić ponownie.

Poprawianie konsystencji bez dosypywania na zapas

Dobra masa daje się spłaszczyć dłonią bez przywierania całym płatem do skóry. Przy zginaniu wałeczka mogą pojawiać się drobne ryski, ale nie powinien on natychmiast rozpadać się na kawałki. Nie trzeba dążyć do idealnej gładkości ciasta drożdżowego – sól pozostaje wyczuwalna.

Jeśli masa się klei, należy dosypać łyżeczkę mąki, zagnieść i dopiero wtedy ocenić efekt. Duża garść dodana od razu często zmienia lepką masę w suchą bryłę. Na stolnicy również wystarcza cienka warstwa mąki; gruba podsypka szybko wysusza brzegi wycinanych ozdób.

Przy kruszeniu pomaga zwilżenie dłoni i ponowne wyrabianie. Wodę łatwiej wprowadzić równomiernie w ten sposób niż przez polewanie gotowej kuli. Jeżeli po odpoczynku masa nadal pęka, można dodać kolejną łyżeczkę wody. Ilość potrzebnego płynu zależy między innymi od mąki, dlatego podane 125 ml to punkt odniesienia, a nie obowiązkowa porcja.

Co ulepić z dziećmi na pierwszą zabawę

Na początek najlepiej rozwałkować masę na grubość około 5–7 mm. Cieńsze elementy łatwo łamią się przy przekładaniu, natomiast grube długo schną. Równą grubość pomagają utrzymać dwie jednakowe listewki położone po bokach masy, po których przesuwa się wałek.

Foremki do ciastek nadają się do wycinania serc, gwiazdek i zwierząt. Resztki można połączyć i ponownie rozwałkować, lecz po kilku takich rundach zwykle potrzebują lekkiego zwilżenia. Gotowe kształty najlepiej przenosić szeroką łopatką albo wycinać bezpośrednio na papierze do pieczenia.

Odciski, zawieszki i niewielkie figurki

Do odcisku dłoni potrzebny jest placek nieco większy od dziecięcej ręki. Dłoń należy docisnąć równomiernie, bez przebijania masy do podłoża. Zbyt głęboki odcisk zostawia cienkie, kruche miejsca. Brzeg można wyrównać tępym nożykiem, pozostawiając wokół wzoru przynajmniej centymetr zapasu.

W zawieszkach otwór wykonuje się przed suszeniem, najlepiej słomką. Powinien znajdować się około 8–10 mm od krawędzi, aby sznurek nie wykruszył brzegu. Trzeba sprawdzić, czy wycięty środek został usunięty również od spodu.

Przy figurkach lepiej wybierać zwarte kształty: jeża z niskim tułowiem, ślimaka albo niewielkiego bałwanka. Cienkie nogi, uszy i wystające ogony łatwo odpadają. Łączone powierzchnie można lekko zwilżyć i docisnąć, wygładzając spoinę palcem. Nadmiar wody tworzy jednak śliską warstwę, zamiast wzmacniać połączenie.

Wzory można odciskać widelcem, korkiem lub kawałkiem koronki. Narzędzia powinny być czyste, a drobne przedmioty używane wyłącznie pod nadzorem. Do ozdób przeznaczonych do piekarnika nie należy wciskać plastikowych koralików ani innych elementów o nieznanej odporności na temperaturę.

Suszenie masy solnej bez przypalania i dużych pęknięć

Gotowych prac nie warto od razu wkładać do gorącego piekarnika. Gwałtowne ogrzewanie może powodować wybrzuszenia i pękanie powierzchni. Najbardziej przewidywalne rezultaty dają niewielkie, płaskie elementy o podobnej grubości, suszone razem.

Na powietrzu czy w piekarniku?

Suszenie na powietrzu nie wymaga pilnowania temperatury, ale trwa długo. Ozdoby grubości 5–7 mm potrzebują zwykle 2–4 dni, niekiedy dłużej, zależnie od wilgotności i przewiewu. Należy rozłożyć je pojedynczo w suchym miejscu, a po stwardnieniu wierzchu delikatnie odwracać. Nie powinny leżeć na mokrym parapecie ani w wilgotnej kuchni.

W piekarniku można zacząć od 70°C, grzanie góra–dół. Dla płaskich ozdób suszenie często zajmuje około 2–4 godzin, ale nie jest to gwarantowany czas. Jeśli powierzchnia pozostaje równa, temperaturę można podnieść do 80–90°C. Nie należy włączać grilla ani zwiększać temperatury tylko po to, żeby szybko zakończyć pracę.

Po częściowym podsuszeniu elementy warto ostrożnie odwrócić, o ile są już dostatecznie sztywne. Spód również musi oddać wilgoć. Grube figurki mogą wymagać kilku sesji suszenia i dosychania na powietrzu; twarda skorupka nie oznacza jeszcze suchego środka.

Przed malowaniem ozdoby powinny całkowicie ostygnąć. Spód nie może być miękki ani wyraźnie wilgotny. Jeśli pozostają wątpliwości, bezpieczniej zostawić pracę na dodatkową dobę w suchym miejscu niż zamknąć wilgoć pod farbą.

Masy solnej nie piecze się jak ciastek. Celem jest spokojne usunięcie wody, a nie zrumienienie powierzchni.

Malowanie i zabezpieczanie gotowych ozdób

Do malowania nadają się farby plakatowe, tempery lub akrylowe dobrane do wieku dziecka. Plakatówki są wygodne do dziecięcej pracy, ale po wyschnięciu mogą brudzić i rozpuszczać się pod wpływem wody. Akryle dają trwalszą powłokę, za to trudniej usunąć je z ubrania i blatu. Farbę najlepiej nakładać cienkimi warstwami, bez mocnego rozcieńczania.

Każda warstwa powinna wyschnąć przed kolejną. Do zabezpieczenia można użyć wodnego lakieru odpowiedniego do rękodzieła i danego podłoża, zgodnie z instrukcją producenta; nakładanie najlepiej pozostawić dorosłemu. Lakier nie uczyni masy wodoodporną. Gotowe prace należy przechowywać w suchym miejscu, z dala od pary i zachlapań.

Bezpieczna zabawa i przechowywanie niewykorzystanej masy

Masa solna nie nadaje się do jedzenia, mimo że powstaje ze składników kuchennych. Zawiera dużo soli, a surowa mąka również nie jest produktem gotowym do spożycia. Zabawa wymaga nadzoru, szczególnie gdy dziecko wkłada przedmioty do ust. Przy nawyku próbowania materiałów lepiej wybrać inną aktywność. Masę i ozdoby trzeba też trzymać poza zasięgiem zwierząt.

Po pracy należy umyć ręce i blat. Przy skaleczeniach sól może szczypać, więc uszkodzoną skórę trzeba zabezpieczyć lub zrezygnować z ugniatania. Przy alergii na pszenicę ten przepis nie będzie odpowiedni.

Niewykorzystaną masę można szczelnie zapakować i przechować w lodówce do następnego dnia. Przed lepieniem powinna chwilę poleżeć w temperaturze pokojowej, a następnie zostać ponownie zagnieciona. Masę zabrudzoną, o zmienionym zapachu lub z nalotem należy wyrzucić. Do zachowania na później lepiej odłożyć czystą porcję przed rozpoczęciem zabawy.